Kurtuluş Savaşında Hazırlık Dönemi Hakkında Bilgi





Kurtuluş Savaşında Hazırlık Dönemi
Kurtuluş Savaşı Başlangıcı

MEMLEKETİN İÇ DURUMU VE CEMİYETLER

İzmir’in işgali, İzmir, İstanbul, Trakya ve Doğu Kara*denizdeki Rumların çalışmalarını hızlandırdı Fransızların Suriye’den Çukurova bölgesine getirdikleri Ermeniler saldırılara başladı Ayrıca Doğu Anadolu’daki Ermeniler de saldırılara yöneldi Padişah Vahdettin ve Damat Ferit bu olaylar karşısında halkı sakin olmaya çağıran bir bildiri yayınlayabildi Ülkede, hükümetin otori*tesinin kalmadığı ve işgallere karşı cesur kararlar alına*mayacağı anlaşıldı Bu ortamda zararlı ve yararlı birçok dernekler kuruldu

ZARARLI CEMİYETLER
A) MÜSLÜMANLAR TARAFINDAN KURULAN
ZARARLI CEMİYETLER

1 Sulh ve Selamet–i Osmaniye Fırkası
Padişahın fikirlerini ve Damat Ferit hükümetinin poli*tikalarını des*teklemiştir Ülkenin kurtuluşunun padişah ve halifenin emirlerine sıkı sıkıya uymakla mümkün olacağı görü*şünü savunmuştur

2 Teal–i İslam Derneği
Anadolu’daki ulusal direnme eylemlerine ve padişah*lık düzenini yıkmak isteyenlere karşı kurulmuştur Düş*mana karşı direnmenin yararsız olduğunu Halifelik ma*kamına bağlılıktan başka bir yol kalmadığı fikrini sa*vun*muştur

3 İngiliz Muhipler Derneği
İngiltere’den Kavmi Necip (soylu millet) olarak bah*seden bir cemiyettir Milyonlarca müslümanı sömürgesi altına alan bu devletin dost olduğunu belirtmiş ve İngiliz mandasının kabul edilmesini savunmuştur

4 Hürriyet ve İtilaf Partisi
Padişah ve Damat Ferit hükümetlerini desteklemiştir Bu parti İttihat ve Terakki partisine
tepki olarak kurul*muştu

5 Kürt Teali Cemiyeti
Wilson ilkelerine dayanarak bağımsız bir Kürt devleti kurmayı amaçlamıştır İngiltere tarafından desteklemiştir
Not: Bu cemiyetler Kurtuluş Savaşının yapılmasını gecikmesine neden olmuştur

B) YABANCILARIN KURDUĞU ZARARLI
DERNEKLER

1 Mavri Mira
Patrikhane’nin desteği ile kurulmuştur Batı Anadolu*’daki ve Marmara bölgesindeki Rumları örgütle*miştir Yunanistan yararına çalışmalarda bulunmuştur Bizans Devletini yeniden kurmayı amaçlamıştır Mavri Mira’nın alt teşkilatları şunlardır:
a) Yunan Kızılhaçı ve Göçmenler Cemiyeti:
Rum ve diğer azınlık okullarında silahlı çeteler kur*muştur
b) Trakya Rum Komitesi
Doğu Trakya’yı Yunanistan’a katmayı amaçlamıştır

2 Etnik’i Eterya:
Yunanlıların tarihi cemiyetidir Mavri Mira ile birlikte çalışmıştır Trabzon ve dolaylarındaki Rumları birleştire-rek ve Rum Pontus Devleti’ni yeniden kurmayı amaç*lamıştır

3 Pontus Rum Derneği
Rum Patrikhanesine bağlı olarak çalışan bir örgüttür Rum Pontus Devletinin kurulması için çalışmıştır

4 Kordos (Rum Göçmenler Cemiyeti)
Anadolu’daki Rumları ayaklandırmıştır

5 Taşnak Sütyun Partisi – Hınçak Derneği
Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti kur*mak amacıyla çalışmışlardır
Not: Yabancıların kurduğu bu derneklerin ortak amacı, Anadolu’yu paylaşarak kendi devletlerini kur*maktı

YARARLI DERNEKLER (ULUSAL DERNEKLER)

1 Trakya Paşaeli Cemiyeti
Trakya’nın Yunanistan’a verilmesini önlemek ama*cıyla Edirne’de kurulmuştur Bu dernek Osmanlı Devleti*nin dağılması halinde Batı Trakya’yı kapsayan Trakya Cumhuriyeti adıyla bir devlet kurmayı da amaç*lamıştır

2 İzmir Müdafaa–i Hukuk–u Osmaniye Cemiyeti
İzmir ve çevresinin Yunanlılara verilmesini önlemek amacıyla kurulmuştur İzmir valisinin bu cemiyeti İttihat*çı*lık ve Bolşeviklikle suçlaması, cemiyetin güçlen*mesini önlemiştir Bu cemiyet dağılınca yerine Müdafaa–i Va*tan Heyeti adıyla yeni bir cemiyet ku*ruldu Bu dernek İzmir’in işgal edilmesinden bir gün önce İzmir Redd–i İl*hak Cemiyeti adını almıştır

3 Şark Vilayetleri Müdafaa–i Hukuk–i Milliye
Cemiyeti
İstanbulda kurulmuştur Erzurum ve Elazığ’da şube*ler açmıştır Doğu Anadolu’nun Ermenilere verilmesini önlemek amacıyla kurulmuştur Ermenilerin Doğu Ana*dolu’da nüfus olarak çoğunlukta olmadığını açıklamıştır Doğu Anadolu’da Türk ve Müslüman nüfusun fazla oldu*ğunu belirtmiş ve Doğu Anadolu’nun bütünlüğünün ko*runma*sını savunmuştur
Mustafa Kemal, Sivas Kongresinde Ulusal Dernekleri bu cemiyet aracılığı ile birleştirmiştir

4 Kilikyalılar
Adana ve çevresinde Fransız işgaline ve Ermeni saldırılarına karşı kurulmuştur

5 Trabzon Müdafaa–i Hukuki Milliye Cemiyeti
Doğu Karadenizde Pontus Rum Devletinin kurulma*sını önlemek amacıyla kurulmuştur

6 Milli Kongre Cemiyeti
İstanbul’daki yurtseverlerin kurduğu cemiyetleri bir*leştiren bir federasyon şeklinde kuruluştur Ulusal kurtu*luş sa*vaşımızla ilgili olarak açıkladıkları bildiride Kuva–i Milliye deyimini kullanan ilk cemiyettir

ULUSAL CEMİYETLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

1 Her cemiyet öncelikle kendi bölgesinin kurtulu*şunu sağlamayı amaçlamıştır
2 Cemiyetler bağımsızlık ve milliyetçilik ilkelerine doğrultusunda çalışmışlardır
3 Cemiyetler mitingler, basın bildirileri ve protesto telgrafları yoluyla ulusal bilincin oluşmasına katkıda bu*lunmuşlar*dır
4 Cemiyetler yöresel kongreler düzenleyerek siyasi ve silahlı mücadeleler yapmışlardır

BAŞLICA YÖRESEL KONGRELER
1 Kars Milli Kongresi 30 Kasım 1918
2 Ardahan Kongresi 3 Ocak 1919
3 Trabzon Kongresi 23 Şubat 1919
4 İzmir Büyük Redd–i İlhak Kongresi 19 Mart 1919
5 I Balıkesir Kongresi 12 Temmuz 1919
6 II Balıkesir Kongresi 26–30 Temmuz 1919
7 Erzurum Kongresi 23 Temmuz – 7 Ağustos 1919
8 Nazilli Kongresi 6–9 Ağustos 1919
9 Alaşehir Kongresi 10–25 Ağustos 1919
Not: Yukarıdaki yöresel kongrelerin dışında çok sa*yıda yerel kongre düzenlenmiştir Bu kongreler değişik tarihlerde ve zamanlarda toplanarak ilgili oldukları böl*genin askeri ve siyasi durumunu değerlendirmişler, Kuva–i Milliye birliklerinin ihtiyaçlarını karşılamışlardır

KUVAYİ MİLLİYE HAREKETİNİN BAŞLAMASI

– İtilaf Devletleri gizli paylaşma planlarını gerçek*leştirmek için Mondros Ateşkes Antlaşmasının 7 mad*desine dayanarak işgallere başlayınca, halk harekete geçmiştir
– Halk Osmanlı yönetiminin işgallere karşı cesaret*siz politikasına tepki olarak kendi kurtuluşunu sağlamak için silahlı mücadeleye yönelmiştir Böylece Kuvay–i Milliye birlikleri adı verilen yöresel direniş güçleri ortaya çıkmıştır
– Anadolu’da işgallere karşı ilk silahlı direniş Güney cephesinde Dörtyol’da Fransızlar’a karşı olmuştur 19 Aralık 1918
– İkinci etkili silahlı direniş hareketi İzmir’in Yunanis*tan’ın işgaline uğraması üzerine gerçekleşmiştir
– Batı Anadolu’daki Kuvay–i Milliye birlikleri düzenli ordu kuruluncaya kadar geçen sürede Yunan birliklerine karşı vur kaç taktiği ile savaşmıştır
– Güney Cephesinde (Adana, Maraş, Antep ve Urfa) Kurtuluş Savaşını düzenli ve disiplinli Kuva–i Mil*liye birlikleri yapmıştır

MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN SAMSUN’A
ÇIKIŞI (19 MAYIS 1919)

Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra Doğu Ka*radeniz’deki Rumlar, Rum Pontus Cemiyeti’nin yöne*ti*minde Pontus devletini yeniden kurmak için çalışmaya başlamışlardı Yöredeki Kuva–i Milliye birlikleri ise Rum*ların bu hareketlerine karşı çalışmalara girmişlerdi İngil*tere padişah Vahdettin’e bu bölgede çatışmaların durdu*rulması için baskıda bulundu Padişah yöredeki karışık*lık*ların önlenmesi, Mondros Ateşkes antlaşma*sına uygun olarak padişaha bağlı bir düzenin sağlan*ması için Mus*tafa Kemal’i 9 Ordu Müfettişi olarak görev*lendirdi Mus*tafa Kemal Hükümet Komiserliği ve askeri makamlara emir verme yetkisini de aldı ve Samsuna çıktı (19 Mayıs 1919)
İngilizler İstanbul hükümetine verdikleri raporda Samsun ve çevresinde müslüman halkın Rumlara bas*kıda bulundukları ileri sürmüşlerdi Mustafa Kemal yap*tığı incelemelerde durumun İngilizlerin iddia ettiklerinin tam tersi olduğunu tespit etti, eldeki kuvvetlerden yarar*lanarak Samsun ve çevresindeki Rumların çalışmalarını önledi ve asayişi düzenledi

HAVZA BİLDİRİSİ (28 Mayıs 1919)

Mustafa Kemal Paşa Samsun’dan Havzaya geçerek Yunanistan’ın Batı Anadolu’da yaptığı işgallere karşı ulu*sal bilinci uyandırmak için bildiri hazırladı Bildiri tel*grafla askeri yetkililere, idari amirlere ve müdafa–i hukuk cemi*yetlerine gönderildi
Bildirinin Önemli Maddeleri:
1 İzmir, Manisa ve Aydın’ın işgallerini kınayan mi*tingler düzenlemesi
2 İtilâf Devletlerine ve Osmanlı hükümetine işgalleri kınayan protesto telgraflarının çekilmesi
3 Hristiyan vatandaşlara karşı herhangi bir saldırı*dan kaçınılması
4 Yapılan çalışmaların sonuçlarının 9 Ordu müfet*tişliğine haber verilmesi
Not: Havza Bildirisinin yayınlanmasından sonra dü*zenlenen mitinglerde ulusal bilinç kuvvetlenmiştir

AMASYA GENELGESİ (22 Haziran 1919)

Mustafa Kemal, Ali Fuat Paşa, Rauf Orbay, Refet Bele ve Kazım Karabekir ile haberleşti Mustafa Kemal, Ali Fuat Paşa, Rauf Orbay ve Refet Bele ile Amasya’da buluştu Amasya Genelgesi hazırlandı Genelgeyi Kazım Karabekir ve Mersinli Cemal Paşalar gönderdikleri ha*berlerle benimsediklerini bildirdiler Askeri ve sivil ma*kamlara şifreli olarak gönderilen genelgenin maddeleri şunlardır:
1 Vatanın bütünlüğü ve ulusun bağımsızlığı tehli*ke*dedir
2 İstanbul hükümeti, galip devletlerin etkisi altında bulunduğundan yüklendiği sorumlulukların gereğini ye*rine getirememektedir Bu durum ulusumuzu yok olmuş göstermektedir
3 Ulusun içerisinde bulunduğu durumu belirlemek ve haklı durumunu, dünyaya duyurmak için hertürlü etki ve denetimden uzak bir ulusal kurulun varlığı gereklidir Bunun için, Anadolu’nun güvenli yeri olan Sivas’ta ulusal bir kongrenin acele olarak toplanması kararlaştırılmıştır
4 Ulusun bağımsızlığını yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır
5 Bu amaçla bütün vilayetlerden ve kazalardan parti anlaşmazlıkları dikkate alınmadan halkın güvenini kazanmış üç kişinin seçilerek Sivas’a gönderilmesi ge*rekmektedir
6Gönderilecek temsilciler Müdafaa–i Hukuk ve Redd–i İlhak Dernekleri ve belediyeler tarafından seçile*cektir
7 Askeri ve ulusal örgütler dağıtılmayacaktır
8 İşgallere karşı yurdun savunması birlikte yapıla*caktır

AMASYA GENELGESİNİN ÖNEMİ
VE SONUÇLARI

1 Ulusal egemenlik fikri belirtilmiştir Ulusa, ulusal egemenliği gerçekleştirme konusunda bir çağrı yapılmış*tır
2 Ulusal kurtuluş savaşının gerekçesi ve yöntemi belirginleşmiştir
3 Osmanlı Devletinin görevini yerine getiremediği açıklanarak, yeni bir devlet kurulması fikri ortaya kon*muştur
4 İstanbul hükümetinin işgaller karşısında sessiz kalması ve tepki göstermemesi dikkate alınarak Anadolu halkının haklılığı konusunda bir şüphenin belirdiği açık*lanmıştır
5 Genelge, bir taraftan İtilaf Devletlerine, diğer ta*raftan da Osmanlı hükümetine karşı halkı mücadeleye davet etmiştir
Mustafa Kemal’in Amasya Genelgesini hazırlaması ve genelgeyi bütün Anadolu’ya yayınlaması, İstanbul’da yetki sınırla*rını aşmak olarak değerlendirilmiştir İngilizle*rin baskı*sıyla İç İşleri bakanı Ali Kemal, Mustafa Kemal Paşa’ya görevden alındığını bildirmiştir Mustafa Kemal bu emri dinlemeyerek ancak padişahın emrini alabilece*ğini açıklayarak İstanbul’a dönmedi Böylece ulusal ör*gütleme çalışmaları için zaman ka*zanmıştır
Mustafa Kemal doğu illerindeki ulusal direnişi düzenlemek için toplanan Erzurum Kongresine katılmak için Erzurum’a hareket etti.
netten alıntı..


facebookta paylaş


Rasgele yazılar


Yazar : admin

Kurtuluş Savaşında Hazırlık Dönemi Hakkında Bilgi Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

oyun